Početna Recenzije 1. IceDocs: Dokumentarci, vulkanske stene i termalne kupke u doba večitog dana

1. IceDocs: Dokumentarci, vulkanske stene i termalne kupke u doba večitog dana

-

Iz Akranesa s 1. Međunarodnog festivala dokumentarnog filma u Islandu – IceDocsa, za Dokumentarni.net: Marko Stojiljković

Prvo izdanje Međunarodnog festivala dokumentarnog filma u Islandu – IceDocsa (17. – 21.7.) slavilo je diverzitet svetske dokumentaristike uz humanistički i socijalno relevantni pristup po pitanju programske selekcije, kao i ekološku misiju, vidljivu i po pitanju programiranja, odnosno organizacije i svakodnevnog festivalskog života. Isti se održavao u vrlo specifičnom ribarsko-industrijskom gradiću Akranesu na zapadnoj obali otoka, dok su projekcije priređivane u dve dvorane: jednoj staroj, ali izvrsno opremljenoj kino-sali Bióhöllin te višenamenskoj dvorani gradske muzičke škole Tónberg. U festivalskom centru svakodnevno su vođeni razgovori otvorenog tipa s prisutnim filmašima, a za uzvanike festivala (filmaše, žirante i predstavnike strane štampe) priređivan je i bogat propratni program pešačkih tura po gradu, planinarskih po obližnjim brdima, ekskurzija po unutrašnjosti zapadnog Islanda i slasnih večera u lokalnom restoranu. Sve to čini IceDocs festivalom koji je tu da ostane, pred kojim je svetla budućnost i koji već u prvom izdanju po mnogo čemu može poslužiti kao primer drugima.

Posvetimo se ipak filmskom programu podeljenom u tri takmičarske (dugi, srednji i kratki metar) i nekoliko netakmičarskih kategorija (pregled dugometražnih i kratkometražnih filmova recentne produkcije, retrospektiva najznačajnijeg islandskog autora eksperimentalnih dokumentaraca Thorgeira Thorgeirsona i posebne projekcije), uz porodični program (filmski i nefilmski) i festivalsku radionicu za mlade autore. Neki od dokumentaraca u glavnom takmičarskom programu 1. IceDocsa bili su stari znanci hrvatske i regionalne publike, poput found footage filma srpskog reditelja Mladena Kovačevića “4 godine u 10 minuta” (2018. | ) nastalog iz mini-DV snimaka alpiniste Dragana Jaćimovića za vreme svoje ekspedicije na Mount Everest. Kovačević je na raspolaganju imao samo ograničeni audiovizuelni materijal kvalitete daleko od idealne, odnosno Jaćimovićev lični dnevnik s puta, dok su autorove intervencije koje je vršio skupa s montažerkom Jelenom Maksimović i dizajnerom zvuka Jakovom Munižabom, bile dozirane radi očuvanja autentičnog materijala.

Foto: Kadar iz dokumentarnog filma “Bruce Lee i razbojnik”

Drugi film znan zagrebačkoj publici (JFF Zagreb) na programu IceDocsa, “Hamada” (2018. | ) Španca Eloya Domingueza Serena prati život unutar alžirskog izbegličkog kampa nastanjenog zaboravljenim narodom Sahrawi, koji su izgubili svoju zemlju najpre španskom kolonizacijom Zapadne Sahare, zatim i dekolonizacijskom okupacijom od strane marokanske i mauritanske vojske. Svakodnevica kampa teče predvidljivim tokom besposlice, beznađa, dangubljenja i snova o emigraciji u Španiju ili Francusku, ali Seren temi pristupa s darom da u crnom scenariju pronađe komadiće humora i na njima insistira.

Pobednički film festivala, “Bruce Lee i razbojnik” / “Bruce Lee and the Outlaw” (2018. | ) delo je amatera, holandskog fotografa Joosta Vandebruga koji je u svet dokumentaristike ušao slučajno, prateći grupu bukureštanske dece ulice za svoj foto-projekat. Kralj beskućnika zvani Bruce Lee samog sebe vidi kao proroka, policija njega pak kao običnog kriminalca (narko-diler i svodnik). Ovog muškarca u svojim četrdesetima najlakše se može otpisati kao frika, ali on na svoj način brine o uličnoj deci i životinjama na nesvakidašnjoj lokaciji napuštenih tunela oko glavne železničke stanice. Odmetnik, odnosno Hajduk je dečak Nicu, siroče navučeno na improvizovanu drogu i s dijagnozom HIV-a. Vandeburg ga kao glavnog protagonista prati u formativnim godinama – od dvanaeste do osamnaeste. Treći lik je socijalna radnica Raluca koja Nicua uzima pod svoje radeći van sistema i podrške zvaničnih institucija. Na žiri je osim sirovog talenta holandskog reditelja da uhvati konkretnu situaciju, snažan utisak ostavila i njegova humana etičnost u smislu doziranja intervencija u sam film i događaje pred kamerom.

Posebno priznanje žirija pripalo je, po našem mišljenju, zanatski ipak superiornijem filmu “Honeyland” / “Medena zemja” (2019. | ★ i 1/2) makedonskih autora Tamare Kotevske i Ljubomira Stefanova, koji od svoje premijere na Sundance Film Festivalu žanje nagrade po svetskim dokumentarnim festivalima, pa je za očekivati ulazak zemlje meda i na ovogodišnji oskarovski popis. Film počinje kao klasičan opservacioni dokumentarac koji prati jadnu od poslednjih sakupljačica divljeg meda Hatidže i njen život s ostarelom majkom u zabačenom selu bez struje i tekuće vode, da bi se od polovine premetnuo u ogled o kapitalizmu, tržištu i prodoru industrijskog principa na teritoriju zanatskog. Razlog tome je dolazak porodice nomadskih stočara u selo i njihove posledične odluke koje donose – jedna za drugom katastrofalne, kako za njih tako i za okruženje u kojem deluju. Sjajno snimljen kamerom Samira Ljume i Fejmija Dauta, “Honeyland” je efektan film kojem ne odmaže čak ni potencijalna nameštenost zbog uklapanja u određene dramaturške kalupe sukoba. Reč je o dokumentarcu koji vrlo bistro i jasno izlaže svoju poentu, ne dehumanizirajući pritom ni svoje antijunake.

Foto: Kadar iz dokumentarnog filma “Honeyland”

Srednjemetražna konkurencija brojala je pet naslova najrazličitijih tema, od izbegličke krize (“Azadi” belgijskog reditelja Sama Peetersa), preko priče o duhovima i poremećenim porodičnim odnosima (pobednik konkurencije, “Haunted” u režiji Norvežanina Christiana Einshoja), pa do socijalnog i etničkog inženjeringa u poljskom gradu burne, predominantno židovske istorije Bjalistoka u filmu “Remapping the Origins” (2018. | ★ i 1/2) austrijskog reditelja Johannesa Gierlingera, alternativnog poliamoričnog i neo-hippie nomadskog životnog stila u filmu “Caravan Dreaming” (2019. | ) mladog švedskog autorskog trojca Max Karlsson, Marcus Ljung Victor Merell te alternativnog pristupa fudbalskom treningu u sezoni za pamćenje kluba Östersund sa severa Švedske u dokumentarcu “The Comfort Zone” (2019. | ) Šveđanina Thomasa Reckmanna.

Gierlingerov film, nažalost, ne uspeva da važnu temu Holokausta i njegovih dugoročnih posledica uzdigne na nivo iznad autorovih ličnih opservacija i razmišljanja, u pravcu nečeg univerzalnog. Karlsson, Ljung i Merell, pak, svojim filmom nude tek eksploataciju u emotivnom smislu i parazitiranje u nekom širem socijalnom. “The Comfort Zone” je, međutim, idealan film za opuštanje, zabavu i osećaj trijumfa u najboljem svetlu sportskih dokumentaraca. Prikazane alternativne trening-metode ne podrazumevaju samo sport, već i učešće u društvenim i umetničkim akcijama – u šampionskoj sezoni to je performans koji spaja hip-hop i tradicionalno laponsko yoikanje. One nisu prikazane u filmu radi humorne intervencije, već nose i dublju angažirajuće-humanističku poruku.

Foto: Kadar iz dokumentarnog filma “Sanjala sam”

Od revijalnog dela dugometražnih filmova, takođe smo videli neke dobro poznate naslove (ZagrebDox), poput hrvatskog dokumentarca “Dani ludila” (Restart / Petra Pan Film Production; 2018. | ★ i 1/2) Damiana Nenadića, priču o ljudima s psihičkim poteškoćama koji pokušavaju opstati u društvu punom predrasuda i “Sanjala sam” / “I Had a Dream” / “Avevo un sogno” (2018. | ★ i 1/2) Italijanke Claudije Tosi o političkom svetu iz ugla dveju političarki. Drugima smo, pak, posvetili posebne tekstove, u slučaju dokumentarnih filmova “Exit” (2018. | ) Norvežanke Karen Winther i “Hail Satan?” (2018. | ) Amerikanke Penny Lane.

Obilje naslova bavilo se najrazličitijim humanim i društvenim temama, ali najpolitičniji film u selekciji, “Factory of Lies” / “Løgnefabrikken” (2018. | ) Danaca Jakoba Gottschaua i Antona Breuma, ostao je tek na nivou solidnog televizijskog ekspozea na temu farmi trolova koje uredno gaji ruska država preko sebi bliskih kontroverznih biznismena. Iste se koriste na najrazličitije načine u obračunu ne samo s vladama zapadnih država, već i sa samom idejom liberalne demokratije. Osim par specifičnih primera razotkrivanja, film ne donosi naročite nove spoznaje.

U posebnim programskim slotovima prikazani su i muzički dokumentarac “Almost Fashionable: A Film About Travis” (2018. | ) Britanca Frana Healyja, manje ili više klasičan muzički dokumentarac pogodan za širu, ne nužno festivalsku publiku, te još jedan dobro poznat naslov “Slatko od Ništa” (Dribbling Pictures / Anti-Apsurd / La Bête; 2018. | ) Srbina Borisa Mitića u kojem verse u pozadini kolažnih snimki svojim prepoznatljivim glasom čita Iggy Pop.

Ukoliko je diverzitet bio primarni cilj islandskih organizatora, IceDocs je u tom slučaju sasvim uspeo festival kojem ćemo se, nadamo se, vraćati i u narednim godinama; zbog programa, odnosa prema gostima i filmovima, kao i zbog unikatnosti vremena i mesta, a posebno njihove kombinacije. Uspelo premijerno festivalsko izdanje, bez ikakve sumnje.


Komentari

Komentirajte

Napišite komentar
Unesite ime

Najnovije

Top 10: Najbolji hrvatski dokumentarni filmovi 2020. godine

Ovo su najbolji hrvatski dokumentarni filmovi 2020. godine po izboru Hrvoja Krstičevića, glavnog urednika portala Dokumentarni.net.

“Once the Dust Settles” – Selfie na poprištu katastrofe

Johna Appela kroz film "Once the Dust Settles" vode empatija i dobrodušnost, uz razumijevanje nemoći da se promijeni ono što se dogodilo.

Otvorene prijave za 6. Scenaristički program “Krsto Papić”

Otvorene su prijave za 6. Scenaristički program “Krsto Papić”.

Al Jazeera Balkans: Drugi nastavci filmova “Generacija ’68” i “Nedjelja 13.” te dokumentarac o kineskom nadziranju svojih građana

Ovotjedni program AJB-a donosi druge nastavke filmova "Generacija '68" i "Nedjelja 13." te dokumentarac o kineskom nadziranju svojih građana.

Top 10: Najbolji dokumentarni filmovi 2020. godine

Marko Stojiljković donosi svoju listu najboljih dokumentarnih filmova 2020. godine.

Preminuo Michael Apted, redatelj serijala “Up”

Poznati britanski dokumentarist Michael Apted, najpoznatiji po kultnom serijalu "Up", preminuo je u četvrtak u svom losanđeleškom domu.

Otvorene prijave za 68. Martovski festival

Otvorene su prijave za 68. Beogradski festival dokumentarnog i kratkometražnog filma - Martovski festival.

“I Walk” – Odsebljeno putovanje u srce tame

Jørgen Leth u novom filmu "I Walk" / "Jeg går" (2019) dočarava neveselu stranu svoga psihofizičkoga stanja posljednjih desetak godina.

Al Jazeera Balkans: “Generacija ’68” i “Bugarski san”

Na programu AJB-a ovog će se tjedna između ostalih prikazati i dokumentarci "Generacija '68" Nenada Puhovskog "Bugarski san" Srđana Šarenca.

“Family Romance, LLC” – Samozavaravanje, plaćeno i neplaćeno

U dosadašnjim osvrtima "Family Romance, LLC" ocijenjen je u rasponu od "slabiji Herzogov film" do "jedan od najintrigantnijih u autorovu opusu".